پتوز و تنبلی چشم: ارتباط خطرناکی که والدین باید بدانند

پتوز چشم می‌تواند در ایجاد “تنبلی چشم” که به نام آمبلیوپی نیز شناخته می‌شود، کمک کند و برعکس. این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که یک چشم در اوایل کودکی قادر به ایجاد بینایی منظم نباشد، اغلب به دلیل عدم استفاده منصفانه از آن چشم دچار مشکل شده و در سنین بالاتر احتمال ابتلا به پتوز را بالا می‌برد اما به خودی خود جزء پتوز یا افتادگی پلک مادرزادی قرار نمی‌گیرد. 

دلایل زیادی وجود دارد که چرا شما ممکن است با مشکلات بینایی دست و پنجه نرم کنید. اگر نزدیک بینی یا بیماری بینایی دیگری ندارید، ممکن است، مشکل شما بیشتر خارجی باشد. برخی از بیماری‌های مرتبط با پوست مانند تنبلی چشم و پتوز می‌توانند باعث افتادگی پلک‌ها روی چشم‌ها شوند و قسمت‌هایی از بینایی را مسدود کنند. اگر با پلک‌های نامرتب یا آسیب دیده دست و پنجه نرم می‌کنید، ممکن است با یکی از این شرایط مواجه شوید اما آیا پتوز و تنبلی چشم مرتبط هستند؟ در این مطلب به بررسی ارتباط این دو عارضه با یکدیگر پرداخته‌ایم.

تنبلی چشم چیست؟

آمبلیوپی، که معمولا به عنوان تنبلی چشم شناخته می شود، می تواند هم کودکان و هم بزرگسالان را مبتلا کند. درک تفاوت‌ها و شباهت‌ها در نحوه بروز و درمان آمبلیوپی در این دو گروه سنی مهم است.

در کودکان، آمبلیوپی معمولاً به دلیل تفاوت قابل توجه بینایی بین دو چشم رخ می‌دهد. مغز با دید بهتر شروع به تقویت چشم می‌کند که منجر به کاهش رشد بینایی در چشم ضعیف‌تر می‌شود. علل شایع آمبلیوپی در کودکان عبارتند از؛

• استرابیسم (عدم تنظیم چشم ها)
• عیوب انکساری (مانند نزدیک بینی یا دوربینی)

تشخیص و درمان زودهنگام در کودکان برای جلوگیری از اختلال بینایی طولانی مدت بسیار مهم است. رایج‌ترین درمان برای آمبلیوپی کودکان شامل درمان وصله‌ای است که در آن چشم سالم پوشانده می‌شود تا رشد بینایی در چشم ضعیف‌تر تقویت شود. همچنین ممکن است برای اصلاح هر گونه عیوب انکساری موجود، عینک تجویز شود.

در مقابل، آمبلیوپی در بزرگسالان اغلب با سابقه آمبلیوپی درمان نشده یا درمان ناکافی در دوران کودکی همراه است. همچنین می‌تواند در اثر عوامل دیگری مانند ضربه یا بیماری‌های چشمی ایجاد شود. بزرگسالان مبتلا به آمبلیوپی ممکن است کاهش حدت بینایی، درک عمق و توانایی‌های تیمی چشم را تجربه کنند.

پتوز چیست؟

پتوز یکی از مشکلاتی است که هم در دسته زیبایی و هم بینایی قرار می‌گیرد. در این حالت مرز پلک فوقانی به حالت پایین تر از حالت عادی می‌افتد. در موارد شدید، افتادگی پلک می‌تواند تمام یا بخشی از مردمک را بپوشاند و بینایی را مختل کند.

پتوز می‌تواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند. ممکن است، در بدو تولد وجود داشته باشد (پتوز مادرزادی)، یا ممکن است به تدریج در طی چند دهه ایجاد شود. گاهی اوقات پتوز یک مشکل منفرد است که ظاهر فرد را بدون تأثیر بر بینایی یا سلامتی تغییر می‌دهد. 

با این‌حال، در موارد دیگر، می‌تواند یک علامت هشدار دهنده باشد که وضعیت جدی تری بر عضلات، اعصاب، مغز یا حدقه چشم تاثیر می‌گذارد. پتوز که در طی چند روز یا چند ساعت ایجاد می‌شود، به احتمال زیاد نشانه یک مشکل پزشکی جدی است.

ارتباط پتوز و تنبلی چشم

همانطور که گفته شد، پتوز به معنی افتادگی یا افتادگی پلک فوقانی است. افتادگی ممکن است پس از بیدار ماندن طولانی‌تر زمانی که ماهیچه‌های فرد خسته است بدتر شود. این وضعیت گاهی اوقات “تنبلی چشم” نامیده می‌شود اما این اصطلاح معمولاً به وضعیت آمبلیوپی اشاره دارد. 

پاسخ به این که آیا پتوز همان تنبلی چشم است یا خیر کمی پیچیده است. به موازات “افتادگی پلک” به عنوان اصطلاح رایج برای پتوز، “تنبلی چشم” یک اصطلاح کلی است که برای وضعیتی به نام “آمبلیوپی” (یا آستیگماتیسم) استفاده می‌شود و اینجاست که مقایسه به سوال بالا پاسخ می دهد: آمبلیوپی در واقع یک شکل شدید پتوز است.

دلایل بروز پتوز و تنبلی چشم

تنبلی چشم می تواند در نتیجه بدتر شدن پتوز در طول زمان باشد یا از همان ابتدا وجود داشته باشد. علل مختلفی برای افتادگی پلک وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. مسائل مربوط به رشد عصبی
2. شرایط پزشکی گذشته که باعث آسیب به پلک ها شده است
3. آسیب فیزیکی به پلک ها یا نواحی اطراف آن
4. وراثت ژنتیکی
5. مشکلات مربوط به بالابرنده – ماهیچه‌های پلک شما

مهم است که در اسرع وقت به پزشک متخصص چشم مراجعه کنید تا بتوانید دقیق‌ترین تشخیص و برنامه درمانی را دریافت کنید. بسته به منشاء افتادگی پلک و همچنین میزان آسیب دیدگی پلک شما، می‌توان بلافاصله یک برنامه مراقبتی برای شما تهیه کرد.

تاثیر پتوز بر تنبلی چشم

بسته به درجه‌ای که افتادگی پلک فرد ادامه پیدا می‌کند، می‌تواند به یک مورد “تنبلی چشم” (معروف به آمبلیوپی) تبدیل شود. اگر شما یا کسی که می‌شناسید شروع به ایجاد پتوز کند، بسیار مهم است که این وضعیت را توسط متخصص چشم خود تحت نظر داشته باشید. گزینه‌های درمانی بستگی به این دارد که چقدر پلک به طور جدی تحت تأثیر قرار گرفته است و ممکن است به تزریق بوتاکس یا جراحی برای سفت کردن پلک نیاز داشته باشد. 

همچنین، تمرینات ورزشی چشم می‌تواند به جلوگیری یا کاهش سرعت این بیماری کمک کند. اگر  جراحی پلک ضروری باشد، توجه داشته باشید که این یک عمل معمولی است که معمولا بین نیم ساعت تا یک ساعت طول می‌کشد. باور کنید یا نه، این عمل، که به عنوان بلفاروپلاستی شناخته می‌شود، حتی در یک محیط سرپایی نیز قابل انجام است.

درمان پتوز و تنبلی چشم

هر شکلی از پتوز، از خفیف تا جدی را می توان از طریق تکنیک های جراحی پلاستیک درمان کرد. بلفاروپلاستی شامل انواع مختلف لیفت پلک است که افتادگی، آسیب عضلانی، کیسه‌های چربی و چین و چروک را درمان می‌کند. بهترین راه برای تعیین اینکه آیا به این نوع درمان نیاز دارید یا نه این است که با جراح چشم مورد اعتماد خود مشورت کنید و در مورد مشکلات خود صحبت کنید.

درمان پلک معمولا به دو دلیل انجام می‌شود. افتادگی پلک می‌تواند باعث آسیب فیزیکی جدی شود؛ زیرا ماهیچه های شما ضعیف شده و پوست شما کشیده می شود. برای جلوگیری از انسداد بینایی و بازگرداندن عملکرد کامل به پلک‌های خود، می‌توانید یک درمان تقویت عضله بالا برنده پلک فوقانی را انجام دهید. این روش همچنین برای ایجاد عزت نفس بهتر و افزایش اعتماد به نفس شما انجام می‌شود تا پس از درمان پتوز و تنبلی چشم بتوانید نسبت به ظاهر خود احساس بهتری داشته باشید.

در بیشتر موارد، می‌توانید انواع تنبلی چشم را با جراحی پتوز درمان کنید. با این‌حال، برای تعیین روش صحیح درمان، هنوز توسط پزشک شما یک ارزیابی کامل لازم است. موارد خفیف تر پتوز و حتی برخی از اشکال تنبلی چشم ممکن است با تزریق قبل از توسل به مداخله جراحی درمان شوند.

راهکارهای پیشگیری از آمبلیوپی در موارد پتوز

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است و این امر در مورد آمبلیوپی نیز صادق است. در مواردی که پتوز وجود دارد، انجام اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از پیشرفت یا پیشرفت آمبلیوپی بسیار مهم است.

معاینات منظم چشم برای درمان پتوز و تنبلی چشم

برای افراد مبتلا به پتوز توصیه می‌شود که به‌ویژه در دوران کودکی تحت معاینات منظم چشم قرار گیرند. تشخیص زودهنگام آمبلیوپی یا سایر اختلالات بینایی می تواند تا حد زیادی شانس درمان موفقیت آمیز را افزایش دهد. همچنین تمرینات ورزشی چشمی هم می‌تواند در این امر موثر باشد.

پچ درمانی

اگر آمبلیوپی در یک کودک مبتلا به پتوز تشخیص داده شود، درمان پچینگ ممکن است توسط چشم پزشک توصیه شود. این شامل پوشاندن چشم سالم با یک وصله برای تشویق مغز به استفاده از چشم ضعیف‌تر است و در نتیجه قدرت بینایی آن تقویت می شود.

بینایی درمانی

در برخی موارد، بینایی درمانی ممکن است برای بهبود مهارت های بینایی و بهبود عملکرد چشم ضعیف‌تر تجویز شود. این می‌تواند شامل تمرینات و فعالیت‌هایی با هدف بهبود هماهنگی چشم، تمرکز و درک عمق باشد.

پیگیری‌های منظم برای کنترل پتوز و تنبلی چشم

بعد از جراحی پتوز، مهم است که در قرار ملاقات‌های پیگیری منظم با چشم پزشک شرکت کنید. این امر امکان نظارت بر پیشرفت را فراهم می کند و تضمین می‌کند که هر گونه مشکل بالقوه، مانند پتوز مکرر یا آمبلیوپی حل نشده، به موقع بررسی می‌شود.

کلام پایانی

پتوز و تنبلی چشم دو عارضه چشمی هستند که هر دو به نحوی با یکدیگر ارتباط داشته و وجود یکی از آن‌ها می‌تواند احتمال وجود دیگری را تشدید کند. در این مطلب، به بررسی ارتباط بین پتوز پلک و تنبلی چشم پرداختیم و راه‌های پیشگیری و درمان این دو را هم به شما معرفی کردیم. امیدواریم که نکات گفته شده، برای شما مفید و کاربردی باشند.